Binnen de keten van Boeren voor Biobased Bouwen in de regio Stedendriehoek geldt één gemeente al langere tijd als aanjager van biobased bouwen: Brummen. Waar veel gemeenten nog zoeken naar waar te beginnen, zette Brummen als ketenpartner van Boeren voor Biobased Bouwen begin 2024 al concrete stappen. Niet door eindeloos te vergaderen, maar door simpelweg te starten. Door het te borgen in beleid, met kleine stappen te beginnen en een open houding groeit de kennis door te leren in de praktijk.
“Je moet ergens beginnen,” zeggen de projectleiders Hans Noordman en Nino Schoonman van gemeente Brummen nuchter. “En als je begint, merk je dat het met iedere stap duidelijker wordt. Biobased bouwen is vooral een leerproces.” De benodigde kennisopbouw is een van de processen die de regionale ketenregisseurs ondersteunen met behulp van de Nationale Aanpak Biobased Bouwen.
Van ambitie naar actie
De basis voor Brummens voortvarendheid ligt bij wethouder Pouwel Inberg, die vanaf de start van de keten in 2023 binnen de Stedendriehoek de rol van aanjager op zich nam. Mede namens zijn inzet en overtuiging voor het effect van een keten van plant tot pand, leidde het eind 2024 tot een regionale commitmentverklaring biobased bouwen voor 11 opdrachtgevers met ambitie. Maar Brummen zelf, startte al een jaar eerder. “Wij wilden niet wachten tot de regio er klaar voor was,” zegt Inberg. “Als je het belangrijk vindt om een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving te realiseren voor je burgers, moet je zelf initiatief durven nemen.”
Deze ambitie werd vorm gegeven in twee gebiedsontwikkelingen: Elzenbos 3 (279 woningen) en het Burgersterrein(108 woningen). Het waren voor Brummen de eerste grote projecten waarin de gemeente zelf het voortouw nam. Dat was nieuw én spannend. Hans vertelt: “Op dat moment waren we ook bezig met de wijziging van een passief-grondbeleid, waarbij de markt initiatieven neemt en de gemeente deze ondersteund, naar een actief-grondbeleid waarbij het initiatief door de gemeente wordt genomen.”
Een andere uitvraag: wat betekent dat?
De keuze om biobased ambities op te nemen in de uitvraag voor Elzenbos 3 en het Burgersterrein was bewust. “We wilden onze projecten duurzaam en toekomstgericht ontwikkelen, in lijn met landelijke trends en onze bestuurlijke visie, Dus Biobased paste daar heel goed in” legt Nino uit. Toch bleek het opstellen van zo’n nieuwe uitvraag geen kwestie van even ‘biobased’ erbij zetten. “We hadden simpelweg nog nooit zo’n uitvraag opgesteld vanuit deze rol,” vertelt Hans. “Dan merk je dat je eerst moet onderzoeken hoe je biobased een goede plek geeft.”
Samen leren, stap voor stap
Binnen de ketensamenwerking wordt sterk ingezet op kennisopbouw. Dit heeft de gemeente geholpen om de basis helder te krijgen. “Aan de voorkant van het proces moet je goed nadenken over je wensen,” zegt Nino. “We zagen dat dit cruciaal was om tot een goede uitvraag te komen en helpt met de keuzes die je expliciet moet maken, zonder dat je bovenwettelijke eisen stelt.” “Hierbij werd duidelijk dat je ambities niet alleen in de uitvraag moet vastleggen, maar ook in het omgevingsplan,” vertelt Hans. “Dat was een eye-opener.”
Daarom werden zaken als beeldkwaliteitsplannen aangepast, zodat deze het gebruik van biobased materialen mogelijk maken. De koppeling tussen omgevingsplan en grondverkoop-uitvraag werd zo stevig verankerd.
Wat heeft het gebracht
Voor Brummen, dat voor het eerst als initiatiefnemer grote woningbouwprojecten startte, was de ketensamenwerking een stevige steun in de rug. “Het heeft ons enorm geholpen om structuur te brengen in het proces,” zegt Hans. “En specifiek op het onderdeel biobased bouwen voelden we ons echt versterkt.” Daarmee is biobased bouwen niet langer iets eenmaligs in Brummen. De gemeente verankert het structureel.
Van project naar beleid
Biobased bouwen heeft inmiddels een vaste plek gekregen in het Toetsingskader Duurzame Gebiedsontwikkeling van de gemeente Brummen. Building Balance speelde daar een actieve rol in. Nino vertelt: “Door het op te nemen in dit toetsingskader maken we het onderdeel van onze standaard werkwijze. Het is geen ambitie meer die afhankelijk is van één project of één beleidsmaker, het zit nu in onze aanpak ingebakken.” Dat is precies de beweging die binnen de keten Boeren voor Biobased Bouwen wordt gestimuleerd: niet incidenteel, maar structureel. Biobased, tenzij!
Boodschap
Wat Brummen andere gemeenten zou willen meegeven die twijfelen of ze biobased uitvragen wel aandurven? Hans is hier heel duidelijk over: “Begin gewoon. De markt ontwikkelt zich snel, maar blijft vraaggestuurd. Als opdrachtgevers moeten we zélf de markt creëren waarin biobased bouwen normaal is. En je hoeft het niet alleen te doen. Zoek de juiste partners, vraag hulp, leer terwijl je bezig bent. Je merkt dat iedereen in de keten bereid is om mee te denken.”
Wethouder Inberg benadrukt het bredere belang: “We bouwen niet alleen huizen voor vandaag. We bouwen voor de gezondheid van mensen die na ons komen. Dan hoort duurzaam en biobased bouwen er gewoon bij.”
De kracht van een lerende keten
Wat opvalt in Brummen is niet alleen dat ze stappen zetten, maar hóe ze dat doen: open, nieuwsgierig en met realisme. Bij iedere stap leerden ze iets nieuws, en met iedere les durfden ze verder te gaan. Onwetendheid hoeft geen reden te zijn voor passiviteit. Brummen bewijst dat je met beperkte middelen, maar met een sterke wil, toch een enorme beweging op gang kunt brengen.
Voor Boeren voor Biobased Bouwen is gemeente Brummen daarmee een schoolvoorbeeld van hoe een regionale keten sterker wordt door partijen die het lef hebben om te beginnen, even als ze nog niet alles weten. In dit geval een ambitieuze bestuurder, een lerende organisatie én een ambtelijk apparaat dat ondanks beperkte capaciteit gewoon aan de slag gaat. Want biobased bouwen leer je niet uit een boek. Je leert door het in de praktijk te doen.
